Wep Sitemiz Yenilendi Tıklayınız.

Pis Su Temiz Su İle Önemli Bilgiler

TEMİZ SU TESİSATI

Şehir temiz Su Tesisatı :

Yer altı ve yerüstü suları temizlendikten sonra şehre 3 şekilde dağıtılır.
1-Suyun Yerçekimi İle İletimi:Suyun toplandığı kaynak şehir seviyesinden yüksekte ise bu metot uygulanır.Bu yöntemle su kendi ağırlığı ve yerçekiminin etkisiyle şehre akarak dağılır.Avantajı; suyu dağıtmak için ek bir kuvvete gerek yoktur.Dezavantajı; su basıncı isteyen cihazlar çalışmayabilir.Çok katlı binalarda su üst katlara çıkmayabilir.Yangın tesisatları basınç düşük olduğu için çalışmayabilir.

2-Depolama Yoluyla İletim:Pompalar yardımıyla su şehirden yüksekte olan depolara basılır.Civardaki tepeler üzerine Kargirden veya saçtan bu depolar yapılır.depoya su basan pompanın arızalanması durumunda şehre bir müddet daha su verilir.Deponun Şehirden yüksekliği yeterli ise su basıncı yangın tesisatlarınada yeterlidir.

3-Doğrudan Doğruya İletim:Su pompalarda doğrudan doğruya şehir boru ağına basılır.Pompaların arızalanması veya cereyanın kesilmesi durumunda şehir susuz kalır.Bu durumlar için ve şehrin büyümesi göz önüne alınarak yedek pompa konulmalı,boru çapı büyük seçilmeli,elektrik kesintisi için jeneratör bulundurulmalıdır.

BİNA TEMİZ SU TESİSATININ BÖLÜMLERİ
1-Bina Dışı Temiz Su Tesisatı :Şehir şebekesinden başlayıp,bina girişindeki Ana Vanaya kadar olan ve genellikle toprak altına döşenmiş borulardır.Her tesisatçı müdahele edemez.Priz hattı(besleme borusu)da denir.
2-Bina İçi Temiz Su Tesisatı :Bina ana vanasından başlayıp en uçtaki su akıtma yerine kadar olan bu boru ağına bina içi temiz su tesisatı denir.
a)Dağıtım Boruları:Sayaçtan başlayıp kolon vanasına kadar olan yatay ve dikey borulardır.Toprak altında,üzerinde duvara gömülü veya kanal içinde döşenebilir.Toprak altına döşenen borular iyi izole edilmelidir.
b)Kolon Boruları:Kolon vanasından başlayıp,suyu bağlantı borusuna ileten dikey borulardır.Kolondan başlayıp su akıtma yerlerine giden dikey borulardır.

BORULAR DÖŞENİRKEN DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR

1-Erişebilirlik= Temiz su borularının kullanım ömrü yapının ömrüne göre kısadır.Çeşitli nedenlerle arızalanması,onarılması veya değiştirilmesi gerekir.Bu nedenle temiz su borularına kolayca erişebilmek için mimari tasarım sırasında önlemler alınır.Buna erişebilmek denir.Önlem olarak;dikey ve yatay tesisat bacası yapılmalıdır.
2-Estetik= Açıkta döşenen borular göze hoş görünmeyebilir.Eğri ve şekilsiz,yamuk borular görevlerini yapsalar dahi istenmez.Dikey boruların tam dik,yatay borularında paralel olması gerekir.Yatay boruların yamuk olmaması için kelepçe kullanılmalıdır.Dikey borularda birbirine olan uzaklık ve duvardan açıklığın aynı olmasına dikkat edilmelidir.
3-Donma= Sıvı haldeki su donduğunda 1/12 oranında artar.Bu hacim genişlemesi boruların ve fittings malzemelerin çatlamasına neden olur.Önlemek için boruları izole etmek gerekir.
4-Koç Vuruşu= Ani açılıp-kapanan musluk ve vanalardan dolayı tesisatta basınç dengesizliği olur.Bunun etkisiyle tesisat ve elemanlarında zorlama ve ses meydana gelir.Buda istenmeyen bir olur.Bunu önlemek için ani açılıp kapanan kullanılmamalı veya Hava Cebi yapılamalıdır.
5-Eğim= Yatay borularda en çok 0,005m eğim verilir.Eğim sayaçtan yukarı doğrudur.Nedeni;havanın kolaylıkla dışarı atılmasıdır.
6-Gürültü=Su hızının fazla olması Koç vuruşu ve boruların oynamasından dolayı gürültü oluşur.Buda istenmez
7-Terleme= Açıkta döşenmiş borularda havadaki su buharının soğuk yüzeye çarpması sonucu boru üzerinde damlacıklar oluşur,buda borunun paslanmasına neden olur.Pası önlemek için,açıktaki borular izole edilmelidir.
8-Boru Tespiti= Açıkta döşenen borular duvara özel askı ve kelepçelerle sabitlenir.Boru ve kelepçe arasında kalacak mesafe boru çapına göre değişir.Bu kelepçe borunun kendi cinsinden veya ona uygun malzemeden yapılmalıdır.
9-Binanın Oturması= Çeşitli nedenlerden dolayı borular binaya girer ve çıkar.Bütün binalar zamanla oturur.Bu oturma neticesinde boruların zarar görmemesi için temel duvarından bir kılıf içinden geçirilmelidir.Boruyla kılıf arası yumuşak malzeme(macun,köpük) ile doldurulmalıdır.

PİS SU TESİSATI

Tanım= Yapılarda çeşitli su akıtma yerlerinden gelen kirli ve pis suları insan sağlığına zarar vermeyecek şekilde şehir kanalizasyonu bulunmayan yerlerde süzme veya çökertme çukuru bulunan,ileten boru ağının tümüne Pis Su Tesisatı denir.

İyi Yapılmış Pis su Tesisatının Özellikleri

1-Tam pis ve kirli sular kesintisiz olarak insan sağlığına zarar vermeyecek ve de insanları rahatsız etmeyecek şekilde bina dışına taşınmalıdır.
2-Koku,Gaz ve böceklerin pis su borularından bir araya geçmesi önlenmelidir.
3-Borular hava,gaz ve su sızdırmaz olmalıdır.
4-Borular dayanıklı olmalı ve çabuk kırılmamalıdır.Yapının oturmasından zarar görmeyecek şekilde döşenmelidir.

BİNA İÇİ PİS SU TESİSATI

Su akıtma yerlerinden gelen pis suları binanın 1-1,5m dışına ileten boru ağıdır.Kısımları şunlardır;
1-Pis Su Ana Borusu:Kolonlardan gelen pis suyu toplayarak bina dışındaki rogar’a ileten boruya denir.Mümkün olan en kısa yoldan bina dışına çıkması gerekir.Genellikle bodrum kat döşemesi altından döşenir.
2-Kolon:Katlardan gelen pis suyu düşey olarak aşağı ileten borudur.Mümkün mertebede dik döşenir.
3-Kat Borusu:Su akıtma yerlerinden gelen pis suyu yatayda en yakın kolona ileten borudur.genellikle döşeme içine döşenir.Eğimine dikkat edilmelidir.
4-Bağlantı Borusu:Su akıtma yerlerini,kat borusuna bağlar.Genellikle 50-70lik olarak döşenir.
5-Havalık:Kolon üzerinde en üstteki kat borusundan itibaren çatı seviyesini yarım metre geçecek kadar döşenen borudur.

Sifonlar:
Sifonlar pis su tesisatındaki pis koku ve gazların bina içine girmesini önler.Vitrifiyer malzemelerin pis su tesisatına bağlantısını sağlar.Sifonlar;plastik,demir,bakır,kurşun,pirinç,pik,fayans (v.b)imal edilir.Borulu ve Şişe sifonlar olmak üzere ikiye ayrılır.

Mükemmel Bir Sifonda Aranan Özellikler
1-Gaz ve kokunun binaya girmesi önlenmeli,
2-Pis su ve pisliklerin tesisata kolayca akmasını sağlamak,
3-Akan su sifonun içini iyice temizlemeli,
4-Hareketli ve mekaniksel parçası bulunmamalı,
5-Kir toplayacak köşelerin bulunmaması,
6-İçi pürüzsüz,suyun akışı düzgün olmalı,
7-Gerektiğinde içi temizlenmeli,
8-İçindeki su perdesi borudaki gazların basıncına karşı koyabilecek yükseklikte olmalı,
9-Pis su tarafından zamanla çürüyebilen conta,salmastra(v.b)gibi malzemeler kullanılmamalı,
10-Göze hoş görünmelidir.

Sifonlarda Görülen İşleyiş Kusurları

1-Emme
2-Geri tepme
3-Buharlaşma
4-Kılcal Çekme
5-Rüzgar Etkisi

BORU ÇEŞİTLERİ VE BİRLEŞTİRMELERİ

Binalarda temiz su,pis su,ısıtma ve hava gazlı borularından başka şehirlerde ana su boruları şebekesinden petrol taşıma işlerinde buhar ve çeşitli sıvıları taşımada ve çatı konstrüksiyon elemanı olarak boruların kullanıldığı görülmektedir.Başlıca tesisatta kullanılan boru çeşitleri şunlardır;

-Dökme Demir Borular:
Bu borular TSE 14/34 maddelerine göre imal edilir.Piyasada;font,kırdöküm yerine dökme demir ismi kullanılır.Bu borular belirli basınçta şehir suyu,hava gazı,basınçlı gaz ve sıvı iletir.Pis su borularıyla hiçbir ilgisi yoktur.Şehirlerde toprağın altına döşenen basınçlı su tesisatında,hava gazı tesisatında sağlamlığı ve korozyona karşı dayanıklılığı yönünden dökme demir borular tercih edilir.Son yıllarda bu boruların yerini PVC plastik ve Asbestli çimento borular yer almaktadır.Asbestin kansere neden olduğu için bu borularda dezavantaj oluşturmuştur.Dökme demir bağlantıları flanşla yapılır.Bu borular;%17 Karbon,az miktarda Silisyum,Manganez ve Kükürt ihtiva eder.Dökme demir borular özellikle iki ucu flanşlı veya bir ucu düz bir ucu muflu yapılırlar.Flanşlar birbirlerine Cıvata ve somun yardımıyla bağlanır.

-Çelik Borular:
Çelikin sağlam ve esnek oluşundan dolayı bilhassa ince çaplı çelik borular döküm borularından daha çok kullanılmaktadır.Döküm borulara nazaran üretim,taşıma,kesme,eğme işini kaynaklı ve dişli birleştirme kolaylığı gibi avantajları vardır.Bu avantajlardan dolayı sıvı ve gazların iletimi yanında bazı çelik konstrüksiyon,inşaat işlerinde kullanılır.Çelik boruların tek mahsuru paslanmasıdır.Bunun için iyi korunmalı ve çok iyi izole edilmelidir.Çelik borular genellikle Çekme çelik boru(dikişsiz)ve kaynaklı(dikişli)boru olmak üzere 2ye ayrılır.Çekme çelik borunun yapımı zordur ama dikişsiz olduğu için kalitesi yüksektir.

-Galvanizli Çelik Borular:
Bina temiz su tesisatında en çok kullanılan borudur.TSE 301 de çelik borular;hafif 1,hafif 2,orta ağır,yüksek basınca dayanıklı olmak üzere 5 gruba ayrılır.Sıhhi Tesisat işlerinde genellikle 3 tanesi kullanılır.Bunlar;6-150mm anma çaplarında ,6-6.5m boyunda imal edilirler.Dikişli ve dikişsiz çelik borular birbirlerine vida ile eklenirler.Ülkemizde boru vidası olarak -WHİTEWORTH- kabul edilmiştir.Buna göre dişler 55ºtepe açısındadır.Ve uca doğru 1/16 koniktir.Sondaki iki diş kesiktir.Vidanın eklemelerinde fittingsler(boru ekleme parçaları) kullanılır.Boru ekleme parçaları çelik,pirinç ve dökme çelik gibi malzemeden yapılır.Boru ekleme parçaları ve TSE 931 boru bağlantı parçaları vidalı bağlantıda kullanılacak özel parçalar standartlaştırılmıştır.
Bunlardan bazıları;
Dirsek(45-90º)-T dirsek – Kuyruklu dirsek – Manşon – Nipel – Rekor – İstavroz – Redüksiyon – Körtapa

-Bakır Borular:
Isıyı iyi ilettiklerinden ısıtıcı borusu olarak kimya endüstrisinde,soğutma cihazlarında ve kolay bükülebildiği için sıhhi tesisatçılıkta ara borusu olarak büyük uygulama alanı vardır.Bakır boruların işlemleri kolaydır.Boru keskisi ile kesilirse çapak yapmaz.Testere ile kesilirse çapak yapar.Bakır boru işçiliğinde bükme işi büyük dikkat ister.Bu nedenle bakır boru için özel bükme aleti yapılmıştır.Büyük çaplı bakır borular içine erimiş zift veya kurşun doldurularak düzgün bükülebilir.

-Pirinç Borular:
Çekilmiş pirinç boruların kullanma amacına göre 2ye ayrılır.
1-Çeşitli Gaz İleten Borular=Bu borular tesisatta pek kullanılmaz.Ancak bu malzemeden sıhhi tesisat armatürleri yapılır.Bu malzemeden yapılan armatürler ve bazı parçaları pasa karşı dayanıklı oldukları için çoğunlukla bu malzemeden yapılır.Isıtma tesisatında kullanılan rekorlar,vanalar,radyatör muslukları bu malzemeden yapılır.
2-Kurşunlu Borular=Bu boruların birleşiminde zehirli madde olduğu için tesisatçılıkta bilhassa,temiz su tesisatında kullanılmazlar.Bu borular genelde kirli su tesisatında kullanılmaktadır.Daha ucuz ve işçiliği dayanıklıdır.Malzemenin yapılmış olması fiziksel çeşitli borular geliştirildiğinden bu borunun kullanımı azalmıştır.

-Plastik Borular:
Bu boruların malzemesi Polivinilclorür (PVC) boruları sert ve yumuşak yapılıdırlar.Bu borular Türkiye de 1965′ten itibaren kullanılmaya başlanılmıştır.Bu boruların dayanımı fazla olduğundan et kalınlıkları az olur.Bu borular izole edilmezler.Plastik boruların paslanması söz konusu değildir.Fakat uzama özelliği fazladır.PVC boruları başlıca içme suyu,petrol gibi sıvıların iletilmesinde ve toz şeklindeki malzemelerin taşınmasında kullanılır.Su tesislerinde kireçlenme oluşturmazlar.TSE’ye göre PVC boruları 3 gruptadırlar.
1-TSE-201 sert PVC plastik parçaları
2-TSE-274 sert PVC plastik içme suyu boruları
3-TSE-275 sert PVC plastik pis su boruları ve parçaları
Plastik boruların avantajları yüzeylerinin düz oluşu ve işçiliğinin kolay oluşudur.Sakıncaları;60º’den yüksek sıcaklıklarda kullanılmaması ve çarpmaya dayanıksız oluşudur.Sert PVC pis su borularının kullanma yeri ve döşeme ile ilgili aşağıdaki hususlar göz önüne alınır.
1-Sıcaklığı yüksek yerlerde (60º) kullanılmamalıdır.Benzin taşımalarında da bu borular kullanılmazlar.
2-Çarpmalardan sakınılmalı sıcaklığın 0º olduğu yerlerde kırılganlığı arttığı için dikkatli olmak gerekir.
3-Boru üzerinde kesik ve iz yapacak işaretler koymamak gerekir.Boru döşemelerinde kelepçe konacaksa konacak kelepçe,boruyu sıkı tutmalıdır.
4-Uzama katsayısının fazlalığı nedeniyle ek yerinde boru mufunun dibinde 10mm uzakta olarak döşenmelidir.Bu boruların eklenmeleri lastik conta yardımıyla yapılır.

PVC PİS SU BORULARINDA KULLANILAN BİRLEŞTİRME ELEMANLARI

1-Dirsek=Pis su borularında yön değiştirme elemanı olarak kullanılır.(30-45-90ºlik)
2-Çatal=Döşenen boru hattına kol bağlamak için kullanılır.ek çatal veya T çatal pis su borusuna sonradan ilave yapılacaksa bu çatal kullanılır.
3-Manşon=Aynı çaptaki boruların birleştirmelerinde kullanılır.
4-Deveboynu=Pis su tesisatında yön değiştirmesi gereken yerlerde bilhassa tavandan ve tabandan boru döşenirken uygulanır.
5-Redüksiyon=Büyük çaplı borudan,küçük çaplı boruya geçmek için kullanılır.
6-Temizleme Borusu=Bina pis su tesisatında sık sık damlalar oluşur.Bu tıkanmaları önlemek için tıkanma ihtimali olan yerlere Temizleme borusu(kapağı) kullanılır.
7-Adaptör=Pis su tesisatında kullanılan farklı malzemeler için değişik parçalar yapılmıştır.Bunlara adaptör denir.Metal boru ile PVC boru birleştirilecek ise metal adaptör kullanılır.